
                        Particins en Linux mini-HOWTO
                                       
Kristan Koehntopp, kris@koehntopp.de

    v2.4, 3 de Novembro de 1997
    
Manuel A. Fernndez Montecelo, creque@futura.interbook.net

    Traduccin ao galego, 5 de Novembro de 1999
     _________________________________________________________________
   
   Este mini-HOWTO de Linux ensnache a planificar e dispoer o espacio
   no disco para o teu sistema GNU/Linux. Fala sobre hardware de disco,
   particins, consideracins sobre o tamao e posicin do espacio de
   intercambio (swap), sistemas de ficheiros, tipos de sistemas de
   ficheiros e temas relacionados. Tntanse ensinar bases de coecemento,
   non procedementos.
     _________________________________________________________________
   
1. Introduccin

     * 1.1 Que  isto?
     * 1.2 Que hai nisto? e documentos HOWTO relacionados
       
2. Que  unha particin?

     * 2.1 As copias de seguridade son importantes
     * 2.2 Nmeros e nomes de dispositivos
       
3. Que particins necesito?

     * 3.1 Cantas particins necesito?
     * 3.2 Como debe ser o meu espacio de intercambio de grande?
     * 3.3 Onde debo poer o meu espacio de intercambio?
     * 3.4 Algunhas afirmacins sobre sistemas de ficheiros e
       fragmentacin
     * 3.5 Tempos de vida de ficheiros e ciclos de copias de seguridade
       como criterio para facer particins
       
4. Un exemplo

     * 4.1 Un modelo recomendado para principiantes ambiciosos
       
5. Cmo o fixen na mia mquina

6. O grupo GzLiNuX

     _________________________________________________________________
   
1. Introduccin

  1.1 Que  isto?
  
   Isto  un mini-HOWTO de Linux. Un mini-HOWTO  un texto pequeno que
   explica algns asunto relacionados coa instalacin de GNU/Linux ao
   estilo dun tutorial de mantemento.  mini, porque o texto ou o tema
   que trata son demasiado pequenos para un HOWTO real ou incluso un
   libro. Un HOWTO non  unha referencia: iso  para o que son as pxinas
   do manual.
   
  1.2 Que hai nisto? e documentos HOWTO relacionados
  
   Este mini-HOWTO en particular ensnache a planificar e dispoer o
   espacio no disco para o teu sistema GNU/Linux. Fala sobre hardware de
   disco, particins, consideracins sobre o tamao e posicin do espacio
   de intercambio (swap), sistemas de ficheiros, tipos de sistemas de
   ficheiros e temas relacionados. Tntanse ensinar bases de coecemento,
   as que estamos a falar sobre todo de principios e non de ferramentas
   neste texto.
   
   O ideal sera que este documento se lese antes da primeira
   instalacin, pero isto  difcil para a maiora da xente por unha ou
   outra razn. Os da primeira vez tamn teen outros problemas distintos
   da optimizacin da disposicin do disco. As que ti probablemente es
   un que acaba de finalizar a instalacin de Linux e agora ests
   pensando en formas de optimizar esta instalacin ou como evitar outros
   fedorentos erros de clculo na prxima. Ben, conta con ter algn
   desexo de rachar con todo e reconstrur a ta instalacin cando
   remates con este texto :)
   
   Este mini-HOWTO limtase a planificar e dispoer o espacio no disco a
   maior parte do tempo. Non trata o uso de fdisk, LILO, mke2fs ou
   programas de copia de seguridade. Hai outros HOWTOs que se refiren a
   eses problemas. Por favor mira o "Linux HOWTO Index" para informacin
   actual sobre os HOWTOs de Linux. Tamn hai instruccins para obter os
   documentos HOWTO nese ndice.
   
   Para saber cmo estimar os varios tamaos e requerimentos de
   velocidade para as diferentes partes do sistema de ficheiros mira o
   "Linux Multiple Disks Layout mini-HOWTO", por Gjoen Stein
   gjoen@nyx.net.
   
   Para instruccins e consideracins con respecto a discos con mis de
   1024 cilindros, mira o "Linux Large Disk mini-HOWTO", Andries Brouwer
   aeb@cwi.nl.
   
   Para instruccins sobre limitar o uso de espacio do disco por usuario
   (cuotas -quotas-), mira o "Linux Quota mini-HOWTO", por Albert M.C.
   Tam bertie@scn.org
   
   Na actualidade non hai un documento xeral sobre copias de seguridade
   do disco, pero hai varios documentos apuntando s solucins
   especficas de copias de seguridade. Mira o "Linux ADSM Backup
   mini-HOWTO", por Thomas Koenig Thomas.Koenig@ciw.uni-karlsruhe.de para
   instruccins sobre integrar Linux nun medio de copia de seguridade
   ADSM de IBM. Mira o "Linux Backup with MSDOS mini-HOWTO", por
   Christopher Neufeld neufeld@physics.utoronto.ca para informacin sobre
   copias de seguridade de Linux controladas por MS-DOS.
   
   Para instruccins sobre a escritura e envo dun documento HOWTO mira o
   "Linux HOWTO Index", por Tim Bynum linux-howto@sunsite.unc.edu (NdT:
   agora linux-howto@metalab.unc.edu).
   
   Explorar por /usr/src/linux/Documentation tamn pode ser moi
   instructivo. Mira ide.txt e scsi.txt para informacin de base nas
   propiedades dos teus controladores de disco e bota unha ollada no
   subdirectorio filesystems/.

     _________________________________________________________________

2. Que  unha particin?

   Cando se inventaron os discos duros para PC a xente pronto quixo
   instalar mltiples sistemas operativos, incluso se o seu sistema s
   tia un disco. As que se necesitaba un mecanismo para dividir un
   nico disco fsico en mltiples discos lxicos. Iso  o que  unha
   particin: unha seccin contigua de bloques no teu disco duro tratada
   como un disco completamente separado pola maiora dos sistemas.
   
   Est bastante claro que as particins non se deben solapar: un sistema
   operativo non estara de seguro contento se outro sistema instalado na
   mesma mquina estivera sobreescribindo informacin importante por
   causa da solapacin de particins. Tampouco debe haber ocos entre
   particins contiguas. Se ben isto non  perxudicial, ests
   desperdiciando un preciado espacio no disco deixando espacio entre
   particins.
   
   Non se ten por qu facer particins no disco completo. Podes decidir
   deixar algn espacio ao final do disco que non estea asignado a ningn
   dos teus sistemas operativos, anda. Mis tarde, cando teas claro qu
   instalacin usas a maior parte do tempo, podes facer unha particin
   nese espacio que deixaches e poer un sistema de ficheiros nel.
   
   As particin non se poden mover nin cambiar de tamao sen destrur o
   sistema de ficheiros que conteen. As reparticionar normalmente
   incle facer copias de seguridade e restaurar todos os sistemas de
   ficheiros que se cambiaron durante a reparticin. De feito  bastante
   comn liar as cousas durante a reparticin, as que debes de facer
   copias de todo en calquera disco da mquina en particular antes
   incluso de tocar cousas como fdisk.
   
   Ben, algunhas particins con certos tipos de sistemas de ficheiros
   nelas realmente poden dividirse en das sen perder ningn dato (se tes
   sorte). Por exemplo hai un programa chamado fips para dividir as
   particins de MS-DOS en das para facer sitio para unha instalacin de
   Linux sen ter que reinstalar MS-DOS. Non vaias tocar estas cousas sen
   facer coidadosamente unha copia de seguridade a todo na ta mquina,
   eh?
   
  2.1 As copias de seguridade son importantes
  
   As cintas son as tas amigas para as copias de seguridade. Son
   rpidas, de fiar e fciles de usar, as que podes facer copias de
   seguridade a mido, preferiblemente de xeito automtico e sen
   molestias.
   
   Aclaracin (NdT: traduccin libre de "Step on soapbox"): E estou a
   falar de cintas reais, non desas cintas controladas por controladores
   de disco (disk controller driven ftape crap). Pensa en mercar SCSI:
   Linux suporta SCSI nativamente. Non necesitas cargar controladores
   ASPI, non perdes o precioso HMA baixo Linux e unha vez que est
   instalada a adaptadora SCSI, tan s engades discos, cintas e CD-ROMs
   adicionais a ela. Non mis direccins de E/S (Entrada/Sada, I/O),
   malabarismos con IRQ ou correspondencias Mestre/Esclavo e a nivel PIO
   (Master/Slave and PIO-level matching).
   
   Mis: os adaptadores SCSI axeitados danche un alto rendemento E/S sen
   moita carga da CPU. Incluso baixo forte actividade do disco
   experimentars bos tempos de resposta. Se ests pensando en usar un
   sistema Linux como servidor de novas de USENET ou en entrar no negocio
   dos PSIs (ISPs, Proveedores de servicios de Internet), non penses
   sequera en desplegar un sistema sen SCSI. Fin da aclaracin (NdT:
   traduccin libre de "Climb of soapbox").
   
  2.2 Nmeros e nomes de dispositivos
  
   O nmero de particins nun sistema baseado en Intel foi limitado desde
   moi ao principio: A tboa de particins orixinal instalbase como
   parte do sector de arranque e tia espacio s para catro entradas de
   particins. Esas particins chmanse agora particins primarias. Cando
   quedou claro que a xente necesitaba mis particins inventronse as
   particins lxicas. O nmero de particins lxicas  ilimitado: cada
   particin lxica contn un punteiro para a seguinte particin lxica,
   as que potencialmente podes ter unha cadea ilimitada de entradas de
   particins.
   
   Por motivos de compatibilidade, ten que informarse do espacio ocupado
   por todas as particins lxicas. Se ests usando particins lxicas,
   unha entrada de particin primaria mrcase como "particin extendida"
   e os seus bloques inicial e final marcan a rea ocupada polas tas
   particins lxicas. Isto implica que o espacio asignado a todas as
   particins lxicas ten que ser contiguo. S pode haber unha particin
   extendida: ningn programa fdisk crear mis dunha particin
   extendida.
   
   Linux non pode manexar mis dun nmero limitado de particins por
   controlador. As que en Linux tes 4 particins primarias (3 delas
   usables se usas particins lxicas) e un mximo de 15 particins en
   total nun disco SCSI (63 en total nun disco IDE).
   
   En Linux, as particins represntase por ficheiros de dispositivo. Un
   ficheiro de dispositivo  un ficheiro de tipo "c" (para dispositivos
   de "caracter", dispositivos que non usan o cach de buffer -NdT:
   "buffer" significa "amortiguador", e como non se usa este termo na
   nosa lingua neste senso pois dixoo como "buffer"-) ou "b" (para
   dispositivos de "bloque", que funcionan a travs de cach de buffer).
   En Linux, todos os discos represntanse s como dispositivos de
   bloque. Ao contrario que noutros UNIX, Linux non oferta versins de
   caracter "bruto" ("raw" significa sen procesar, materia prima, bruto)
   dos discos e as sas particins.
   
   A nica cousa importante dun ficheiro de dispositivo son os seus
   nmeros de dispositivo principal e secundario, mostrados no lugar do
   tamao dos ficheiros:
   
$ ls -l /dev/hda
brw-rw----    1    root    disk    3,0    Jul 18 1994    /dev/hda
                                   ^ ^
                                   | nmero secundario de dispositivo
                                   nmero principal de dispositivo

   Cando se accede a un ficheiro de dispositivo, o nmero principal elixe
   o controlador de dispositivo que se chamar para efectuar a operacin
   de entrada/sada. Esta chamada faise co nmero secundario como
   parmetro e  s cousa do controlador cmo interpretar o nmero
   secundario. A documentacin do controlador normalmente explica cmo
   utiliza os nmeros secundarios. Para discos IDE, esta documentacin
   est en /usr/src/linux/Documentation/ide.txt. Para discos SCSI, un
   agarda que esa documentacin estea en
   /usr/src/linux/Documentation/scsi.txt, mais non est a. Tes que mirar
   nas fontes do controlador para asegurarte
   (/usr/src/linux/driver/scsi/sd.c:184-196). Afortunadamenre, hai a
   lista de nmeros e nomes de dispositivos de Peter Anvin en
   /usr/src/linux/Documentation/devices.txt; mira as entradas para
   dispositivos de bloque principal 3, 22, 33 e 34 para IDE e principal 8
   para discos SCSI. Os nmeros principal e secundario son dun byte cada
   un e por iso  limitado o nmero de particins por disco.
   
   Por convenio os ficheiros de dispositivo teen certos nomes e moitos
   programas do sistema coecen eses nomes por estaren compilados nel.
   Esperan que os teus discos IDE se chamen /dev/hd* e os SCSI /dev/sd*.
   Os discos numranse por a, b, c e as, as que /dev/hda  o teu
   primeiro disco IDE e /dev/sda o primeiro SCSI. Ambos dispositivos
   representan discos enteiros, comezando no bloque un. Escribir estes
   dispositibos coas ferramentas equivocadas destruir o cargador de
   arranque mestre e a tboa de particins neses discos, interpretando
   todos os datos deste disco como non usables ou facendo inarrancable o
   teu sistema. Mira ben o que fas e, de novo, fai unha copia de
   seguridade antes de facelo.
   
   As particins primarias nun disco son 1, 2, 3 e 4, as que /dev/hda1 
   a primeira particin primaria no primeiro disco IDE e as o resto. As
   particins lxicas teen do nmero 5 parra arriba, as que /dev/sdb5 
   a primeira particin lxica no segundo disco SCSI.
   
   Cada entrada de particin ten asignado un enderezo de bloque de inicio
   e de fin e un tipo. O tipo  un cdigo numrico (un byte) que designa
   unha particin en particular a un determinado tipo de sistema
   operativo (NdT: ou mellor dito, a un determinado tipo de sistema de
   ficheiros). Para beneficio de asesores de computadores os cdigos do
   tipo de particin non son nicos, as que sempre hai probabilidades de
   que dous sistemas operativos (NdT: de novo, sistemas de ficheiros)
   usen o mesmo cdigo.
   
   Linux reserva o cdigo 0x82 para particins de intercambio (swap) e
   0x83 para sistemas de ficheiros "nativos" (iso  ext2 para a maiora
   de vs). O unha vez popular e agora desfasado sistema de ficheiros
   Linux/Minix usaba o cdigo 0x81 para particins. OS/2 marca as sas
   particins co tipo 0x07 e tamn o NTFS do Windows NT. MS-DOS aloxa
   varios cdigos para os distintos tipos do sistema de ficheiros FAT:
   0x01, 0x04 e 0x06. DR-DOS usaba 0x81 para indicar particins FAT
   protexidas, creando un enfrontamento de tipos co Linux/Minix no seu
   tempo, pero nin Linux/Minix nin DR-DOS sern de uso extendido nunca
   mis. Por certo, a particin extendida usada para conter as particins
   lxicas ten o tipo 0x05.
   
   As particins cranse e elimnanse co programa fdisk. Cada sistema
   operativo vn co seu respectivo programa fdisk e tradicionalmente
   incluso se chama fdisk (ou FDISK.EXE) en case todos os SOs. Algns
   fdisks, sobre todo o do DOS, son dalgn xeito limitados cando teen
   que tratar coas particins doutros sistemas operativos. Esas
   limitacins inclen a completa incapacidade de tratar con calqera
   cousa cun cdigo de tipo alleo, a incapacidade de tratar con nmeros
   de cilindros sobre 1024 e a incapacidade de crear ou incluso entender
   particins que non rematan nun lmite de cilindro. Por exemplo, o
   fdisk de MS-DOS non pode eliminar particins NTFS, sbese que o fdisk
   de OS/2 "corrixe" sixilosamente particins creadas co fdisk de Linux
   que non rematan nun lmite de cilindro, e mbolos fdisk de MS-DOS e
   OS/2 teen problemas con discos de mis de 1024 cilindros (ver o
   mini-HOWTO sobre discos grandes -NdT: Large-Disks mini-HOWTO  o nome
   exacto- para detalles sobre eses discos).

     _________________________________________________________________
   
3. Que particins necesito?

  3.1 Cantas particins necesito?
  
   Moi ben, as que cantas particins necesitas? Ben, algns sistemas
   operativos non cren en arrancar desde particins lxicas por motivos
   que van mis al do alcande de calquera mente sana. As que ti
   probablemente querers reservar as particins primarias como
   particins de arranque para MS-DOS, OS/2 e Linux ou calquera que
   esteas usando. Lembra que se necesita unha particin primaria como
   particin extendida que fai de contedora para o resto do teu disco con
   particins lxicas.
   
   Arrancar SOs  unha cousa real que implica a BIOS e as limitacins de
   1024 cilindros, as que seguramente querers poer todas as tas
   particins de arranque nos primeiros 1024 cilindros do teu disco duro,
   para evitar problemas. De novo, le o Large-Disks mini-HOWTO para mis
   detalles.
   
   Para instalar Linux necesitars polo menos unha particin. Se o kernel
   se carga desde esta particin (por exemplo por LILO), esta particin
   debe poder lela a BIOS. Se ests usando outros medios para cargar o
   kernel (por exemplo un disco de inicio ou o cargador de Linux
   LOADLIN.EXE baseado en MS-DOS) a particin pode estar en calquera
   sitio. Neste caso esta particin ser do tipo 0x83 "Linux native".
   
   O teu sistema necesitar algn espacio de intercambio (swap). A non
   ser que intercambies con ficheiros necesitars unha particin de
   intercambio adicada. Como a esta particin s accede o kernel de Linux
   e este non adoece das deficiencias das BIOS do PC, a particin de
   intercambio pode estar en calquera lado. Recomendo usar unha particin
   lxica para ela (/dev/?d?5 e para arriba). As particins de
   intercambio de Linux adicadas son do tipo 0x82 "Linux swap".
   
   Estes son requisitos mnimos. Pode ser til crear mis particins para
   Linux. Sigue lendo.
   
  3.2 Como debe ser o meu espacio de intercambio de grande?
  
   Se decides usar unha particin de intercambio (swap) adicada, que polo
   xeral  unha Boa Idea [tm] (NdT: esta  unha coa do autor, "Good Idea
   [tm]", Boa Idea [marca rexistrada]), sigue estes principios xerais
   para estimar o seu tamao:
     * En Linux RAM e espacio de intercambio smanse (Isto non  certo
       para todos os UNIX). Por exemplo, se tes 8 MB de RAM e 12 MB de
       espacio de intercambio, tes un total duns 20 MB de memoria
       virtual.
     * Cando asignes tamao ao espacio de intercambio, debers ter polo
       menos 16 MB de memoria virtual en total; as que para 4 MB de RAM
       pensa en polo menos 12 MB de intercambio, para 8 MB de RAM pensa
       en polo menos 8 MB.
     * En Linux, unha nica particin de intercambio non pode ser mis
       grande de 128 MB. Isto , a particin pode ser mis grande de 128
       MB, pero o espacio sobrante nunca ser usado. Se queres mis de
       128 MB, tes que crear mis dunha particin de intercambio.
     * Cando asignes tamao ao espacio de intercambio, ten en conta que
       demasiado espacio de intercambio non ser til de todo. Cada
       proceso ten un "entorno de traballo" ("working set"). Este  un
       conxunto de pxinas en memoria s que se referir o procesador nun
       futuro moi prximo. Linux tenta predicir estes accesos  memoria
       (asumindo que pxinas usadas recentemente voltarn a ser usadas
       moi pronto) e mantn esas pxinas na RAM se  posible. Se o
       programa ten unha boa localidade de referencia ("locality of
       reference") esta suposicin ser certa e o algoritmo de prediccin
       funcionar. S se pode manter o entorno de traballo na memoria
       principal cando hai a suficiente memoria principal. Se tes
       demasiados procesos traballando nunha mquina, forzas ao kernel a
       poer as pxinas s que far referencia moi pronto no disco
       (forzando a sada de pxina dunha pxina doutro entorno de
       traballo e logo unha entrada de pxina da pxina  que fai
       referencia). Normalmente isto acaba nun incremento moi forte na
       actividade de paxinamento e nunha substancial cada do rendemento.
       Neste estado dise que unha mquina est "emborcallndose?"
       ("thrashing") e non "lixndose?" ("trashing") (NdT: non traduzo
       unhas aclaracins feitas para lectores alemns). Nunha mquina
       "emborcallndose" esencialmente os procesos estan executndose
       desde o disco e non desde a RAM. Espera do rendemento que baixe
       aproximadamente a razn entre a velocidade de acceso  memoria e a
       velocidade de acceso ao disco. Unha medida a ollo moi vella, da
       era do PDP e do Vax era que o tamao do entorno de traballo dun
       programa  de arredor dun 25% do seu tamao virtual. Deste xeito 
       probablemente unha tontera proporcionar mis espacio de
       intercambio ca tres veces a RAM. Pero ten en conta que isto s 
       unha medida a ollo.  facilmente posible crear escenarios onde
       onde os programas tean uns entornos de traballo extremadamente
       grandes ou pequenos. Por exemplo, un programa de simulacin cun
       grande conxunto de datos aos que se accede dun xeito moi aleatorio
       tern unha localidade de referencia no seu segmento de datos casi
       imperceptible, as que o seu entorno de traballo ser bastante
       grande. Por outra banda, un xv con varios JPEGs abertos
       simultaneamente, todos iconificados ags un, ter un segmento de
       datos moi grande; pero todas as tranformacins de imaxes se fan
       nunha nica imaxe, a maiora da memoria ocupada polo xv nunca se
       toca. Isto mesmo tamn  certo para un editor con moitas fiestras
       abertas e onde s se est a editar unha  vez. Estes programas
       teen -se estn deseados apropiadamente- unha localidade de
       referencia moi precisa e grandes partes deles poden manterse
       intercambiadas no disco (swapped out) sen demasiado impacto no
       rendemento. Un sospeita que o 25% dos nmeros da poca (NdT: o
       autor refrese s estatsticas que escribiu por aqu arriba) da
       lia de comandos non se cumpre para os modernos programas GUI
       (Interfaz Grfica de Usuario) editando mltiples documentos, pero
       non teo noticia de novos papeis tentando verificar estes nmeros.
       
   As que para unha configuracin con 16 MB de RAM, non se necesita
   espacio de intercambio nunha configuracin mnima, e mis de 48 MB 
   probablemente un desperdicio. A cantidade exacta de memoria que
   necesitas depende da mistura de aplicacins na mquina (canto
   calculas ti?).
   
  3.3 Onde debo poer o meu espacio de intercambio?
  
     * A mecnica  lenta, a electrnica  rpida. Os discos duros
       modernos teen moitas cabezas. Moverse entre cabezas da mesma
       pista  rpido, porque  pura electrnica. Moverse entre pistas 
       lento, porque implica o problema de moverse no mundo real. As que
       se tes un disco con moitas cabezas e outro con menos e son os dous
       idnticos nos outros parmetros, o disco con mis cabezas ser
       mis rpido. Sen embargo, dividir o espacio de intercambio e
       poelo nos dous discos ser incluso mis rpido.
     * Os discos vellos teen o mesmo nmero de sectores en todas as
       pistas. Con estes discos ser mis rpido poer o espacio de
       intercambio no medio do disco, supoendo que a cabeza do disco se
       mova dunha pista aleatoria cara a rea de intercambio.
     * Os discos mis novos usan ZBR (zone bit recording, zona de
       grabacin de bit). Estes teen mis sectores nas pistas
       exteriores. Cun nmero constante de rpms (revolucins por minuto),
       isto produce un rendemento moito mis grande nas pistas exteriores
       que nas interiores. Pon o espacio de intercambio nas pistas mis
       rpidas.
     * Por suposto, a cabeza do disco non se mover aleatoriamente. Se
       tes o espacio de intercambio no medio dun disco entre unha
       particin "home" constantemente ocupada e unha particin de
       ficheiros case sen usar, fars mellor poendo a rea de
       intercambio no medio da particin "home" para que os movementos da
       cabeza sexa anda mis pequeno. Sen embargo, sera anda mellor
       que puxeses a rea de intercambio en calquera outro disco sen
       usar.
       
   Resumo: Pon o a particin de intercambio nun disco rpido con moitas
   cabezas que non est ocupado facendo outras cousas. Se tes mis dun
   disco: divide o espacio de intercambio e disprsao por todos os teus
   discos ou incluso deferentes controladores.
   
   Incluso mellor: Compra mis RAM.
   
  3.4 Algunhas afirmacins sobre sistemas de ficheiros e fragmentacin
  
   O sistema operativo administra o espacio no disco en unidades de
   bloque e fragmentos de bloque. En ext2, fragmentos e bloque teen o
   mesmo tamao, as que podemos limitar a discusin a bloques.
   
   Os ficheiros son de calquera tamao, non rematan nos lmites de
   bloque. As, con cada ficheiro, desperdciase unha parte do seu ltimo
   bloque. Supoendo que os tamaos dos ficheiros son aleatorios,
   desperdciase aproximadamente medio bloque por cada ficheiro no disco.
   Tanebaum chama a isto "fragmentacin interna" no seu libro "Sistemas
   Operativos".
   
   Podes saber o nmero de ficheiros que hai no teu disco polo nmero de
   inodos aloxados no disco. No meu
   
# df -i
Filesystem        Inodes   IUsed   IFree   %IUsed   Mounted on
/dev/hda3         64256    12234   52022     19%    /
/dev/hda5         96000    43058   52942     45%    /var

   hai uns 12000 ficheiros en / e outros 44000 en /var. Cun tamao de
   bloque de 1 KB, prdense sobre 6 + 22 = 28 MB de espacio no disco nos
   bloques da cola dos ficheiros. Se escolln un tamao de bloque de 4
   KB, perdn 4 veces ese espacio.
   
   Sen embargo a transferencia de datos  mis rpida para grandes cachos
   continuos de datos. Iso  o motivo polo que ext2 tenta reservar
   espacio en unidades de 8 bloques contiguos para ficheiros crecentes. A
   reserva non usada librase cando se pecha o ficheiro, as que non se
   perde ningn espacio.
   
   O emprazamento dun ficheiro en bloques non contiguos  malo para o
   rendemento, porque polo xeral accdese ao ficheiro dun xeito
   secuencial. Iso forza ao sisteta operativo a repartir o acceso ao
   disco e o disco para mover a cabeza. Isto chmase "fragmentacin
   externa" ou simplemente "fragmentacin" e  un problema comn nos
   sistemas de ficheiros DOS.
   
   ext2 sigue varias estratexias para evitar a fragmentacin externa.
   Normalmente a fragmentacin non  un grande problema en ext2, incluso
   en particins usadas excesivamente como un contedor (spool) de novas
   de USENET. Se ben hai unha ferramenta para defragmentar sistemas de
   ficheiros ext2, ningun a usa e incluso non est ao da con respecto 
   versin actual de ext2. Podes usalo, pero faino baixo a ta propia
   responsabilidade.
   
   O sistema de ficheiros de MS-DOS  ben coecido pola sa patolxica
   administracin do espacio no disco. Conxuntamente co abismal cach de
   buffer que usa MS-DOS os efectos da fragmentacin de ficheiros son moi
   evidentes no rendemento. Os usuarios de DOS estn afeitos a
   defragmentar os discos cada poucas semanas e algns xa adquiririon
   algunhas crenzas rituais con respecto  defragmentacin. Ningn deses
   hbitos debe trasladarse a Linux e ext2. Os sistemas de ficheiros
   nativos de Linux non necesitan defragmentacin se se lles d un uso
   normal e isto incle en calquera condicin con polo menos o 5% de
   espacio libre no disco.
   
   Tamn  ben coecido que o sistema de ficheiros de MS-DOS perde
   grandes cantidades de espacio no disco debido  fragmentacin interna.
   Para particins mis grandes ca 256 MB, os tamaos de bloque medran
   tanto que non son tiles (isto correxiuse ata certo punto con FAT32).
   
   ext2 non te forza a escoller grandes bloques para grandes sistemas de
   ficheiros, ags para os moi grandes do rango de 0.5 TB (iso 
   TeraBytes, con 1 TB = 1024 GB) para arriba, onde bloques de tamao
   pequeno son pouco eficientes. As que ao contrario que no DOS non hai
   necesidade de repartir grandes discos en mltiples particins para
   manter un tamao de bloque baixo. Usa o tamao de bloque por defecto
   de 1 KB se  posible. Quizais queiras experimentar con tamaos de 2 KB
   para algunhas particins, pero conta con atoparte con algns fallos
   rara vez experimentados: a maiora da xente usa o tamao por defecto.
   
  3.5 Tempos de vida de ficheiros e ciclos de copias de seguridade como
  criterio para facer particins
  
   Con ext2, as decisins de facer particins deben de determinarse por
   consideracins de copias de seguridade e para evitar a fragmentacin
   externa por motivos de diferentes tempos de vida dos ficheiros.
   
   Os ficheiros teen tempos de vida. Despois de crear un ficheiro,
   permanecer algn tempo no sistema anter de ser eliminado. Os tempos
   de vida dos ficheiros varan moito en todo o sistema, e en parte
   dependen do nome de ruta (pathname) do ficheiro. Por exemplo os
   ficheiros en /bin, /sbin, /usr/sbin, /usr/bin e directorios similares
   presumen ter unha longa vida: moitos meses e incluso mis. Os
   ficheiros de /home tern unha vida media: varias semanas ou as. O
   ficheiro de /var normalmente ter unha vida curta: casi ningn de
   /var/spool/news permanecer mis duns poucos das, e os de
   /var/spool/lpd minutos ou menos.
   
   Para copias de seguridade  til que o tamao da copia diaria caiba
   nun nico medio. Unha copia diaria pode ser completa ou incremental.
   
   Podes decidir manter o tamao da particin o suficientemente pequeno
   como para que caiba por completo nun medio de copia (escolle copias
   diarias completas). En calquera caso a particin debe ser o
   suficientemente pequena como para que a sa delta diaria (todos os
   ficheiros modificados -NdT: o autor refrese con delta a unha copia de
   seguridade incremental: facer s copia dos ficheiros modificados desde
   a ltima copia de seguridade completa-) caiba nun medio de copia de
   seguridade (escolle unha copia incremental e conta con cambiar o medio
   da copia para un volcado completo cada semana ou mes -operacin que
   non se pode deixar de facer-).
   
   A estratexia da copia de seguridade depende desa decisin.
   
   Cando planifiques e merques espacio de disco, lembra reservar o
   suficiente dieiro para copias de seguridade! Os datos sen copia de
   seguridade non valen nada! Os costes de reproduccin dos datos son
   moito mis grandes que os costes en copias de seguridade para
   virtualmente todo o mundo!
   
   Por cuestins de rendemento  til manter os ficheiros con diferentes
   tempos de vida en particins diferentes. Deste xeito os ficheiros de
   curta vida na particin de novas poden estar vastamente fragmentados.
   Isto non ten impacto no rendemento da particin / ou /home.

     _________________________________________________________________
   
4. Un exemplo

  4.1 Un modelo recomendado para principiantes ambiciosos
  
   Un modelo comn  crear particins /, /home e /var como se explicou
   antes. Isto  simplemente instalar, manter e distinguir o
   suficientemente ben para evitar os efectos adversos dos diferentes
   tempos de vida. Tamn encaixa no modelo da copia de seguridade: case
   ningun se molesta en facer copias de seguridade das noticias de
   USENET e s paga a pena facer copias de seguridade dalgns ficheiros
   de /var (vnseme  mente /var/spool/mail). Por outra parte, / case
   nunca cambia e poden facerse copias de seguridade baixo demanda
   (despois de cambios de configuracin) e  o suficientemente pequena
   como para caber nos mis modernos medios de copia de seguridade nunha
   copia completa (de 250 a 500 MB dependendo da cantidade de software
   instalado). /home contn datos de usuario valiosos e debera de
   facerse unha copia diaria. Algunhas instalacins teen /homes moi
   grandes e debe usarse o modo incremental.
   
   Algns sistemas poen tamn /tmp nunha particin separada, outras cun
   enlace simblico a /var/tmp para conseguir o mesmo efecto (ten en
   conta que isto pode afectar ao modo de usuario nico, onde /var pode
   non estar dispoible e o sistema non ter /tmp ata que a crees ou
   montes /var manualmente) ou pena nun disco de RAM (Solaris por
   exemplo fai isto). Isto mantn a /tmp fra de /, que  unha boa idea.
   
   Este modelo tamn convn para actualizacins ou reinstalacins: salva
   os teus ficheiros de configuracin (ou o /etc enteiro) a algn
   directorio de /home, desfaite do teu /, reinstala e vai a buscar as
   vellas configuracins ao directorio gardado en /home.

     _________________________________________________________________
   
5. Cmo o fixen na mia mquina

   Haba este vello 386/40 con bus ISA parado na mia estantera que
   abandonei dous anos atrs porque non o usara mis. Estiven planeando
   poelo como un pequeno servidor sen X para a mia LAN (Local Area
   Network, rede de rea local) caseira.
   
   Vela o que fixen: colln ese 386 e pxenlle 16 MB de RAM. Metn un
   disco EIDE barato, o mis pequeno que puiden atopar (800 MB) e unha
   tarxeta ethernet. Engadn unha vella Hercules porque anda tia un
   monitor para ela. Instalei Linux nel e a teo o meu servidor local
   NFS, SMB, HTTP, LPD/LPR e NNTP as como o meu enrutador de correo e
   servidor POP3. Cunha tarxeta adicional ISDN a mquina tamn se
   converteu no meu enrutador de TCP/IP e cortalumes.
   
   A maior parte do espacio do disco nesta mquina foi para os
   directorios de /var, /var/spool/mail, /var/spool/news e
   /var/httpd/html. Puxen /var nunha particin separada a fxena grande.
   Non van haber case usuarios nesta mquina , as que non creei unha
   particin home e montei /home desde outra estacin de traballo va
   NFS.
   
   Linux sen X mis varias utilidades instaladas localmente estarn ben
   nunha particin / de 250 MB. A mquina ten 16 MB de RAM, pero estar
   executando varios servidores. 16 MB de intercambio (swap) estara ben,
   con 32 MB estara completo. Non nos falta espacio no disco, as que
   ter 32 MB. Manteo unha particin de MS-DOS de 20 MB por
   sentimentalismo. Decidn importar /home doutra mquina, as que os
   restantes 500+ MB acabarn en /var. Isto  mis que suficiente para
   alimentar noticias USENET caseiras.
   
   Temos
   
Dispositivo       Montado en                    Tamao
/dev/hda1         /dos_c                         25 MB
/dev/hda2         - (espacio de intercambio)     32 MB
/dev/hda3         /                             250 MB
/dev/hda4         - (contedor extendido)        500 MB
/dev/hda5         /var                          500 MB

homeserver:/home  /home                         1.6 GB

   Estou facendo unha copia de seguridade desta mquina va rede usando a
   cinta en homeserver. Como todo o desta mquina foi instalado desde un
   CD-ROM todo o que teo que salvar son algns ficheiros de
   configuracin de /etc, os meus ficheiros *.tgz acostumados instalados
   localmente de /root/Source/Installed e /var/spool/mail as como
   /var/httpd/html. Copio estes ficheiros nun directorio adicado
   /home/backmeup en homeserver cada noite, onde a copia de seguridade
   regular de homeserver os colle.

     _________________________________________________________________
   
6. O grupo GzLiNuX

   O grupo GzLiNuX  un grupo de usuari@s do sistema GNU/LiNuX que se
   adica ao soporte deste sistema operativo en idioma galego. Para iso os
   membros basicamente facemos documentos propios ou traducimos
   documentacin existente ao galego. Tamn particiamos noutros proxectos
   relativos ao GNU/LiNuX con documentacin en galego.
   
   Anda que en principio ten cabida no noso grupo calquera tipo de
   documentacin; principalmente temos guas, HOWTOs e listas de FAQs.
   Isto dbese a que outro tipo de documentacin (por exemplo as pxinas
   "info" ou "man") cambian moi a mido e hai que estar revisndoas
   constantemente, e co resto da documentacin hai atrancos semellantes.
   
   Pdesnos atopar en http://gzlinux.dhs.org e comunicarte connosco na
   nosa lista de correo gzlinux@egroups.com Pregamos que nos comuniques
   posibles erros neste ou noutros documentos nesta mesma lista. Tamn
   podes facer suxerencias ou o que queiras, por suposto. Pero a mellor
   maneira de axudarnos  recomendando  xente que use GNU/LiNuX que bote
   unha ollada s nosas pxinas. Agardamos que este documento che sirva
   de axuda :)